محمود سامانى

92

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

شديدى داشت . وى با خليفه عباسى روابط حسنه‌اى برقرار كرد و بارها به قلمرو آل‌بويه شيعىمذهب يورش برد و توانست رى و اصفهان را در برهه‌اى از دست آل‌بويه خارج سازد . « 1 » با توجه به حائل بودن آل بويه ميان غزنويان و حجاز و نيز سيادت فاطميان مصر بر حجاز و دل‌مشغولى غزنويان به فتوحات در شرق از جمله حملات مكرر آنان به هندوستان ، اين سلسله فرصت چندانى براى ايجاد روابط بيشتر با حجاز را نيافت . البته اين سخن به معنى بىتوجهى آنان به حرمين شريفين و حجاز نيست . از اقدامات غزنويان درباره حجاز مىتوان به تأمين امنيت راه‌هاى حج با پرداختن پول به برخى قبايل عرب راهزن اشاره كرد . اعزام كاروان بزرگ حج از خراسان نيز بيانگر حساسيت آنان نسبت به امور حج و روابطشان با حجاز است . منابع تاريخى درباره هداياى پادشاهان غزنوى ( 366 - 582 ه . ق ) به حرمين ، از تهيه جامه‌اى براى كعبه به فرمان محمود غزنوى ( 388 - 421 ه . ق ) گزارش مىدهند كه بعدها در دوران سلجوقيان به دستور خواجه نظام‌الملك طوسى و به دست ابونصر استرآبادى به سال 466 ه . ق به مكه انتقال يافت و بر ديوار كعبه نصب شد . « 2 » ابراهيم بن مسعود بن محمود بن سبكتكين ( م 481 ه . ق ) از ديگر شاهان غزنوى است كه هر سال ، قرآنى به خط خود مىنوشت و براى مكه وقف مىكرد و همراه هداياى ديگر به مكه مىفرستاد . « 3 » از رويدادهاى مرتبط به حج و حرمين وغزنويان به ماجراى حج گذاردن حسنك وزير ( ابوعلى حسن بن محمد ، نايب سلطان محمود غزنوى ) مىتوان اشاره كرد . وى به عنوان امير الحاج و آخرين وزير سلطان محمود غزنوى ( 387 - 421 ه . ق ) در

--> ( 1 ) . سلسله‌هاى متقارن در ايران ، ص 88 . ( 2 ) . اتحاف الورى ، ج 2 ، ص 476 . ( 3 ) . الكامل ، ج 10 ، ص 167 .